Neurode - Nowa Ruda wczoraj i dziś
Neurode - gestern und heute

| STRONA GŁÓWNA | WSTĘP | WIADOMOŚCI OGÓLNE O NOWEJ RUDZIE |
| NOWA RUDA WCZORAJ I DZIŚ | OKOLICE NOWEJ RUDY WCZORAJ I DZIŚ | SEDLUNG GABRESGRUND CZYLI ORKANY |
| NOWA RUDA NA STARYCH FOTOGRAFIACH I WIDOKÓWKACH | LINKI |

KNAPSCHAFTLAZARET

       Nowy szpital gwarectwa zbudowany został w 1911 r. na stoku wzniesienia Haumberg i na gruntach dawnej cegielni. Trójskrzydłowy, trzykondygnacjowy budynek główny o długości 75 m, mogący pomieścić 61 łóżek projektowany był przez architekta Nagla z Poznania. Wraz z budynkiem głównym wzniesiono budynek z oddziałem zakaźnym i kostnicę. W szpitalu urządzono kaplicę szpitalną. Ołtarz dla niej wykonał w 1911 r. August Wittig, a obraz Św. Barbary - prof. Rchter z Kłodzka. Przed 1926 r. budynki szpitalne przebudowano według projektu noworudzkiego architekta Gerharda Ferche. Zapewne wzniesiono też wówczas budynek laboratorium i garaż. Szpital należał do dolnośląskiego gwarectwa (Niederschlesischen Knappschaft) i był jednym z największych tego typu założeń na Dolnym-Śląsku.        
       Główny gmach szpitala otrzymał bardzo okazałą formę inspirowaną barokową architekturą rezydencjonalną, stylem wczesnego neoklasycyzmu i architekturą czasów fryderycjańskich. Nie odbiegał od stylu epoki, w której powstał, o czym może świadczyć np. zbudowany nieco później w Lądku Zdroju zakład przyrodoleczniczy Nowy Jerzy (1914-1917). W stylu wczesnego neoklasycyzmu zbudowano też pawilony szpitalne, czyli obecny budynek Zakładu Anatomii Patologicznej i pawilon dziecięcy. Do stylu zabudowy nawiązywała znacznie bardziej uproszczona architektura budynku laboratorium i garażu W latach dwudziestych XX w. urządzane było otoczenie szpitala. Czworoboczny w zarysie teren przed frontem szpitala splantowano i ukształtowano tarasowo i przynajmniej częściowo wykorzystywano jako szpitalny ogród. Świadczy o tym wzniesienie w północnej części założenia drewnianej altany i usytuowanie przed szpitalem pergoli. Nie wykluczone, że przewidywano przeznaczenie na ogród pozostałej części terenu przed szpitalem. Wzdłuż jego południowo-zachodniej granicy, od strony ul. T. Kościuszki nasadzono drzewa. Współcześnie zachował się starodrzew od ul. Kościuszki, a ogród przed szpitalem został zamieniony na parking. Zespół szpitala ze względu na swe położenie i skalę jest wyeksponowanym i znaczścym elementem w panoramie miasta. Składa się z budynku głównego i z budynków użytkowanych obecnie jako: poradnia dla kobiet, pawilon dziecięcy, Zakład Anatomii Patologicznej, laboratorium oraz garaż.

Knapschaftlazaret


Na podstawie atrykułu z Gazety Noworudzkiej